Người giỏi ở lại một công ty nhỏ không chỉ vì lương. Họ ở lại vì được giao việc xứng tầm, được ghi nhận, thấy mình lớn lên mỗi năm và tin vào người chủ. Mất họ hiếm khi vì đối thủ trả cao hơn một chút; thường là vì những điều nhỏ tích tụ lâu ngày mà chủ không để ý.
Với công ty nhỏ, mất một người giỏi có khi là mất một phần ba sức của cả đội. Giữ họ là việc của chủ, không thể giao cho ai khác.
Vì sao người giỏi rời công ty nhỏ
Lý do đầu tiên thường là không thấy tương lai. Họ làm tốt, nhưng không biết một hai năm nữa mình sẽ ở đâu, làm gì, được gì. Người giỏi luôn nghĩ về con đường của mình.
Lý do thứ hai là gánh nhiều mà không được ghi nhận. Ở công ty nhỏ, người giỏi thường bị giao thêm mọi việc khó vì chủ tin họ. Nếu quyền lợi không đi kèm, họ thấy mình bị lợi dụng.
Lý do thứ ba là bị kiểm soát quá mức. Người giỏi muốn được tin, được tự quyết trong phạm vi của mình. Bị sửa từng chi tiết làm họ mất động lực.
Lý do thứ tư là làm cùng người kém mà không ai xử lý. Phải gánh phần việc của đồng nghiệp làm không tốt, trong khi chủ làm ngơ, là điều làm người giỏi nản nhanh.
Lý do thứ năm là mất niềm tin vào người chủ: hứa không giữ, quyết định thất thường, đối xử thiếu công bằng. Người giỏi có nhiều lựa chọn, họ không cần ở lại với người họ không tin.
Giao việc xứng tầm
Người giỏi cần thử thách. Nếu mãi làm cùng một việc đã thành thạo, họ chán. Hãy giao cho họ những việc khó hơn một chút so với khả năng hiện tại, kèm hỗ trợ cần thiết.
Cho họ làm chủ một mảng: một nhóm khách, một sản phẩm, một quy trình. Có trách nhiệm rõ và quyền quyết định tương ứng. Người được làm chủ một mảng thường gắn bó hơn người chỉ làm theo lệnh.
Mời họ tham gia các quyết định quan trọng. Hỏi ý kiến khi định mở sản phẩm mới, đổi nhà cung cấp, tuyển người. Họ thấy mình là một phần của doanh nghiệp, không chỉ là người làm thuê.
Nhưng đừng giao quá nhiều đến mức kiệt sức. Người giỏi thường không từ chối, và chủ dễ dồn hết việc khó cho họ. Theo dõi khối lượng việc và chia bớt khi cần.
Khi giao thêm trách nhiệm, đi kèm quyền lợi. Không nhất thiết ngay lập tức tăng lương lớn, nhưng phải có sự ghi nhận rõ ràng và lộ trình.
Ghi nhận đúng cách
Cụ thể. Nói rõ việc gì làm tốt, vì sao tốt, chứ không chỉ khen chung.
Kịp thời. Ngay sau khi có kết quả, không đợi cuối năm.
Trước mặt đội khi phù hợp. Ghi nhận công khai nhân lên giá trị.
Riêng tư khi góp ý. Khen trước mọi người, góp ý riêng.
Ghi công đúng người. Không nhận công của người khác về mình.
Bằng cơ hội. Giao việc quan trọng hơn là một cách ghi nhận.
Bằng quyền lợi. Thưởng, tăng lương khi đóng góp rõ ràng.
Bằng sự tin tưởng. Bớt kiểm tra, cho tự quyết nhiều hơn.
Bằng sự học hỏi. Hỗ trợ khoá học, thời gian để học kỹ năng mới.
Kể với khách hoặc đối tác. Giới thiệu họ như người phụ trách, không chỉ là nhân viên.
Nhớ những dịp riêng. Một lời chúc sinh nhật, hỏi thăm khi gia đình có việc.
Lắng nghe ý kiến của họ. Áp dụng ý kiến tốt và nói rõ đó là ý của ai.
Lộ trình phát triển ở công ty nhỏ
Công ty nhỏ không có nhiều cấp bậc, nên lộ trình không thể chỉ là thăng chức. Nhưng vẫn có thể có lộ trình: từ làm việc sang phụ trách một mảng, sang hướng dẫn người mới, sang quản lý một nhóm, sang quản lý một điểm bán.
Hãy nói chuyện định kỳ với người giỏi về mục tiêu của họ. Họ muốn học gì, muốn làm gì trong vài năm tới. Có những mục tiêu công ty đáp ứng được, có những mục tiêu không.
Khi công ty đáp ứng được, cùng họ vạch các bước cụ thể. Học kỹ năng nào, nhận việc nào, đạt kết quả nào thì lên bước tiếp theo.
Khi công ty không đáp ứng được, nói thật. Đôi khi giúp họ chuẩn bị cho bước tiếp theo ở nơi khác, và chia tay trong tốt đẹp, có giá trị hơn giữ họ bằng lời hứa suông. Họ có thể trở thành đối tác, khách hàng, người giới thiệu sau này.
Cân nhắc chia sẻ thành quả dài hạn với người gắn bó lâu, như thưởng theo lời năm hoặc các hình thức gắn kết khác phù hợp quy mô. Làm rõ bằng văn bản, đúng quy định.
Chất lượng của cả đội
Người giỏi muốn làm việc với người giỏi. Nếu bạn để một người làm kém hoặc có thái độ xấu ở lại lâu, người giỏi là người chịu thiệt nhiều nhất, vì họ phải gánh phần việc và chịu không khí xấu.
Xử lý vấn đề con người kịp thời. Góp ý thẳng với người làm chưa tốt, hỗ trợ họ cải thiện, và nếu không thay đổi thì quyết định. Chần chừ là gửi thông điệp rằng chất lượng không quan trọng.
Tuyển cẩn thận. Mỗi người mới ảnh hưởng tới cả đội. Hỏi ý kiến người giỏi khi tuyển người sẽ làm việc với họ.
Giữ không khí làm việc tôn trọng. Không la mắng trước mặt người khác, không phân biệt đối xử, không để chuyện riêng ảnh hưởng tới công bằng.
Chính bạn là tấm gương. Người chủ giữ lời, làm việc chăm chỉ, nhận lỗi khi sai sẽ thu hút và giữ được người giỏi lâu hơn mọi chính sách.
Dấu hiệu người giỏi đang muốn đi
Ít đưa ý kiến hơn trước. Họ đã thôi quan tâm tới việc cải thiện.
Chỉ làm đúng phần việc. Không còn nhận thêm việc như trước.
Xin nghỉ lẻ nhiều hơn. Có thể đang đi phỏng vấn.
Ít tham gia hoạt động chung. Đang tách mình khỏi đội.
Hỏi về chính sách nghỉ việc. Dấu hiệu khá rõ.
Than phiền nhiều hơn. Hoặc ngược lại, im lặng hẳn.
Năng suất giảm rõ. Khác với ngày thường của họ.
Từ chối việc mới. Không muốn bắt đầu điều sẽ phải bỏ dở.
Cập nhật hồ sơ nghề nghiệp. Nếu bạn tình cờ biết.
Hỏi nhiều về tương lai công ty. Đang cân nhắc có nên ở lại.
Hết hào hứng khi được khen. Ghi nhận không còn đủ.
Cách tốt nhất là hỏi thẳng. Một cuộc trò chuyện chân thành sớm có thể giữ được người.
Những việc nhỏ giữ người hiệu quả
Trả lương đúng hạn. Nền tảng của mọi niềm tin.
Giữ lời hứa nhỏ. Hứa cho nghỉ, hứa xem xét — làm đúng.
Hỏi ý kiến trước khi thay đổi lớn. Người được hỏi ít phản đối hơn.
Cho linh hoạt khi có việc gia đình. Họ nhớ rất lâu.
Đầu tư công cụ làm việc tốt. Đỡ mệt, đỡ mất thời gian.
Bảo vệ họ trước khách vô lý. Đứng về phía nhân viên khi họ đúng.
Không bắt làm thêm giờ liên tục. Người kiệt sức sẽ đi.
Chia sẻ tình hình công ty. Họ hiểu và cùng gánh khi khó khăn.
Ăn mừng thành công chung. Một bữa ăn sau tháng tốt.
Trò chuyện riêng định kỳ. Hỏi họ cần gì, vướng gì.
Cho học từ lỗi. Không trách phạt nặng khi họ thử điều mới mà sai.
Để họ thấy mình quan trọng. Nói rõ công ty sẽ khó khăn thế nào nếu thiếu họ.
Câu hỏi thường gặp
Vì sao nhân viên giỏi hay rời công ty nhỏ?
Thường vì không thấy tương lai, gánh nhiều mà không được ghi nhận, bị kiểm soát quá mức, phải làm cùng người kém hoặc mất niềm tin vào người chủ.
Công ty nhỏ có thể tạo lộ trình phát triển không?
Có. Lộ trình có thể là từ làm việc sang phụ trách một mảng, hướng dẫn người mới, quản lý nhóm hoặc điểm bán, kèm quyền lợi tương ứng.
Ghi nhận nhân viên thế nào cho hiệu quả?
Cụ thể, kịp thời, công khai khi phù hợp, đúng người, và bằng cả cơ hội, quyền lợi, sự tin tưởng chứ không chỉ lời khen.
Làm sao biết nhân viên giỏi sắp nghỉ?
Để ý khi họ ít đưa ý kiến, chỉ làm đúng phần việc, nghỉ lẻ nhiều, ít tham gia hoạt động chung. Cách chắc nhất là hỏi thẳng và chân thành.
Nếu không đáp ứng được mục tiêu của người giỏi thì sao?
Nói thật, có thể giúp họ chuẩn bị bước tiếp theo và chia tay tốt đẹp. Họ có thể trở thành đối tác hoặc người giới thiệu sau này.