Mạng lưới quan hệ tốt không đến từ việc phát thật nhiều danh thiếp hay kết bạn với thật nhiều người. Nó đến từ việc giúp đỡ người khác trước, giữ liên lạc một cách tự nhiên, và trở thành người đáng tin trong ngành của mình. Vài chục mối quan hệ thật có giá trị hơn hàng nghìn người quen xã giao.
Nhiều người ngại xây quan hệ vì nghĩ đó là việc của người khéo ăn nói, hay phải giả vờ thân thiết. Thật ra quan hệ bền nhất được xây bằng sự tử tế và giữ lời — thứ ai cũng làm được.
Cho trước khi nhận
Cách nhanh nhất để mất thiện cảm là gặp ai cũng nghĩ xem họ có thể giúp gì cho mình. Người ta cảm nhận được điều đó ngay.
Hãy làm ngược lại: gặp ai cũng nghĩ xem mình có thể giúp gì cho họ. Một thông tin hữu ích, một lời giới thiệu, một kinh nghiệm chia sẻ. Những thứ nhỏ, không tốn kém, nhưng người nhận nhớ.
Giúp đỡ không đòi hỏi đền đáp ngay. Có những mối quan hệ bạn giúp nhiều năm mới thấy kết quả, có những mối không bao giờ. Nhưng tổng thể, người hay giúp đỡ thường được giúp lại nhiều hơn.
Đừng giữ sổ ai nợ ai. Quan hệ không phải giao dịch. Nếu bạn giúp mà luôn tính toán, người ta sẽ cảm thấy và giữ khoảng cách.
Nhưng cũng biết giới hạn. Giúp trong khả năng, không đến mức ảnh hưởng doanh nghiệp hay gia đình của mình. Và tránh xa những người chỉ nhận mà không bao giờ cho.
Nơi gặp đúng người
Hội ngành nghề. Người cùng nghề hiểu vấn đề của bạn.
Nhóm doanh nghiệp địa phương. Hàng xóm kinh doanh có thể giới thiệu khách cho nhau.
Khoá học, hội thảo chuyên môn. Gặp người đang cùng học, cùng quan tâm.
Nhà cung cấp và khách hàng. Quan hệ làm ăn có thể thành quan hệ lâu dài.
Cộng đồng trực tuyến của ngành. Chia sẻ kiến thức, trả lời câu hỏi.
Hoạt động thiện nguyện. Gặp người trong hoàn cảnh không vụ lợi.
Người đi trước trong nghề. Hỏi xin lời khuyên một cách tôn trọng.
Đồng nghiệp cũ. Người đã từng làm việc cùng biết bạn rõ nhất.
Hội chợ, triển lãm ngành. Gặp nhiều người trong thời gian ngắn.
Khách hàng trung thành. Họ thường quen những người cần sản phẩm của bạn.
Bạn học cũ. Mối quan hệ có sẵn niềm tin.
Chọn ít nơi, đến đều đặn. Gặp lại nhiều lần mới thành quen.
Giữ liên lạc một cách tự nhiên
Quan hệ phai dần nếu không được chăm sóc. Nhưng chăm sóc không có nghĩa là nhắn tin chào hỏi máy móc mỗi dịp lễ. Nó có nghĩa là nhớ tới người khác khi có điều gì liên quan tới họ.
Đọc được một bài viết hữu ích cho ngành của ai đó, gửi cho họ. Nghe có người cần dịch vụ mà người quen làm, giới thiệu. Thấy người quen có thành công, chúc mừng thật lòng.
Thỉnh thoảng hẹn cà phê, ăn trưa với những người quan trọng, không vì việc gì cụ thể. Những cuộc trò chuyện không mục đích thường mở ra cơ hội bất ngờ.
Ghi lại những điều quan trọng về người quen: họ làm gì, đang quan tâm gì, gia đình thế nào. Không phải để giả vờ nhớ, mà để thật sự quan tâm đúng lúc.
Đừng chỉ liên lạc khi cần. Người chỉ xuất hiện khi cần nhờ sẽ được tiếp đón ngày càng lạnh nhạt.
Giới thiệu người khác cho nhau
Một trong những cách tạo giá trị lớn nhất trong mạng lưới là kết nối hai người có thể giúp nhau. Bạn không tốn gì, nhưng cả hai người đều nhớ bạn.
Trước khi giới thiệu, hỏi ý cả hai bên. Không phải ai cũng muốn được giới thiệu vào lúc đó. Giới thiệu khi chỉ một bên muốn có thể làm bên kia khó chịu.
Giới thiệu rõ ràng: vì sao bạn nghĩ hai người nên gặp, mỗi người làm gì, có thể giúp nhau điều gì. Một lời giới thiệu có lý do cụ thể dễ dẫn tới hợp tác hơn.
Chỉ giới thiệu người bạn tin. Khi bạn giới thiệu, uy tín của bạn đi kèm. Giới thiệu người không đáng tin là đem uy tín của mình ra đặt cược.
Sau đó để hai người tự làm việc với nhau. Không cần theo dõi hay đòi hỏi gì. Nếu thành, cả hai sẽ nhớ.
Uy tín là nền của mọi quan hệ
Mọi kỹ năng giao tiếp đều vô nghĩa nếu bạn không giữ lời. Người khéo ăn nói mà hay thất hứa sẽ mất quan hệ nhanh hơn người vụng về mà đáng tin.
Giữ lời từ những việc nhỏ: hẹn mấy giờ đến đúng giờ, hứa gửi tài liệu thì gửi, hứa giới thiệu thì giới thiệu. Người khác đánh giá bạn qua những điều nhỏ này trước khi tin bạn với điều lớn.
Giữ bí mật những gì người khác chia sẻ riêng. Trong ngành, người hay kể chuyện của người khác sẽ không còn được ai tâm sự.
Không nói xấu đối thủ hay người vắng mặt. Người nghe sẽ tự hỏi bạn nói gì về họ khi họ vắng mặt.
Làm tốt công việc của mình. Cuối cùng, quan hệ kinh doanh tốt nhất đến từ việc người ta tin rằng bạn làm nghề giỏi và tử tế. Không có mạng lưới nào thay thế được điều đó.
Với người hướng nội và người mới vào nghề
Không cần phải là người sôi nổi nhất buổi gặp mặt. Người hướng nội thường giỏi lắng nghe, và lắng nghe là kỹ năng quan hệ quý giá. Đặt câu hỏi, nghe kỹ, nhớ những gì người khác nói.
Chọn những buổi gặp nhỏ thay vì sự kiện đông người. Một bữa cà phê với hai ba người thường tạo quan hệ sâu hơn cả buổi tiệc trăm người.
Bắt đầu từ những gì bạn đã có: người quen cũ, khách hàng, nhà cung cấp. Không cần làm quen với người lạ ngay từ đầu.
Người mới vào nghề có thể đóng góp bằng sự nhiệt tình và học hỏi. Hỏi người đi trước một cách tôn trọng, cảm ơn chân thành, và kể lại cho họ biết lời khuyên của họ đã giúp thế nào. Người đi trước rất quý điều đó.
Cho thời gian. Mạng lưới được xây trong nhiều năm, không phải vài tháng. Mỗi mối quan hệ thật thêm vào là một tài sản lâu dài.
Sai lầm hay gặp khi xây quan hệ
Chỉ liên lạc khi cần nhờ. Người ta nhận ra ngay.
Đếm số lượng thay vì chất lượng. Nghìn người quen không bằng mười người tin.
Bán hàng ngay lần gặp đầu. Làm người khác ngại gặp lại.
Hứa giúp rồi quên. Mất uy tín nhanh.
Giới thiệu người không đáng tin. Đem uy tín mình ra đặt cược.
Kể chuyện riêng của người khác. Không ai còn tâm sự với bạn.
Nói xấu người vắng mặt. Người nghe tự hỏi bạn nói gì về họ.
Giả vờ thân thiết. Sự giả tạo bị phát hiện.
Chỉ quen người “có ích”. Người hôm nay chưa có vị trí có thể lớn lên.
Đi quá nhiều sự kiện. Mỏng và mệt, không quen sâu ai.
Không theo sau lần gặp đầu. Danh thiếp nằm trong ngăn kéo.
Kỳ vọng kết quả nhanh. Quan hệ cần thời gian.
Câu hỏi thường gặp
Làm sao xây mạng lưới quan hệ trong kinh doanh?
Giúp đỡ người khác trước, chọn ít nơi phù hợp và đến đều đặn, giữ liên lạc tự nhiên khi có điều liên quan, giới thiệu người khác cho nhau và luôn giữ lời.
Người hướng nội có xây được quan hệ không?
Có. Lắng nghe là kỹ năng quý, hãy chọn những buổi gặp nhỏ, bắt đầu từ người quen sẵn có và cho mình thời gian.
Giữ liên lạc thế nào để không gượng ép?
Liên lạc khi có điều thật sự liên quan tới người đó như một thông tin hữu ích, một cơ hội, một lời chúc mừng, thay vì tin nhắn máy móc.
Có nên giới thiệu người quen cho nhau?
Nên, nếu hỏi ý cả hai bên trước, giới thiệu rõ lý do và chỉ giới thiệu người bạn tin, vì uy tín của bạn đi kèm lời giới thiệu.
Điều gì quan trọng nhất trong quan hệ kinh doanh?
Uy tín: giữ lời từ việc nhỏ, giữ bí mật, không nói xấu người vắng mặt và làm tốt công việc của mình.