Một doanh nghiệp nhỏ hiếm khi lớn hơn người làm chủ nó. Khi kỹ năng, sức khoẻ, cách suy nghĩ của bạn chạm trần, doanh nghiệp cũng chạm trần theo. Đầu tư vào chính mình là khoản đầu tư không ai lấy đi được, và thường sinh lời lâu hơn mọi tài sản khác.
Nhưng đầu tư vào bản thân không có nghĩa là mua thật nhiều khoá học. Nó là chọn đúng thứ cần học, học từ người đã làm thật, và áp dụng ngay vào việc của mình.
Vì sao đây là khoản đầu tư lời nhất
Tiền có thể mất, cửa hàng có thể đóng, thị trường có thể đổi. Nhưng kỹ năng bán hàng, khả năng đọc số liệu, cách đối xử với con người — những thứ đó đi theo bạn sang mọi việc làm sau này.
Một kỹ năng tốt dùng được nhiều lần, nhiều năm. Học cách đàm phán tốt hơn một chút, mỗi lần đàm phán với nhà cung cấp, khách hàng, chủ nhà đều tốt hơn một chút. Cộng dồn qua nhiều năm, khác biệt rất lớn.
Đầu tư vào bản thân cũng giảm rủi ro. Người biết đọc báo cáo tài chính ít bị bất ngờ hơn. Người hiểu pháp luật cơ bản ít bị mắc bẫy hợp đồng hơn. Người giữ được sức khoẻ ít phải dừng doanh nghiệp vì bệnh.
Chi phí thường thấp hơn bạn nghĩ. Phần lớn kiến thức có giá trị nằm trong sách, trong kinh nghiệm của người đi trước, trong chính những sai lầm của mình nếu bạn chịu nhìn lại.
Cái đắt nhất không phải tiền mà là thời gian và sự kỷ luật. Người bận rộn luôn có lý do để không học. Người học được là người dành ra thời gian dù bận.
Kỹ năng nên học trước
Đọc số liệu kinh doanh. Lãi lỗ, dòng tiền, biên lời — nền của mọi quyết định.
Bán hàng. Kể cả khi có nhân viên bán, chủ vẫn phải biết bán.
Giao tiếp và lắng nghe. Với khách, nhân viên, đối tác.
Đàm phán. Mỗi ngày đều có việc cần thoả thuận.
Quản lý thời gian. Biết việc nào quan trọng, việc nào bỏ được.
Tuyển và giữ người. Khi doanh nghiệp lớn hơn một người.
Viết rõ ràng. Tin nhắn, email, quy trình, đề xuất.
Hiểu pháp luật cơ bản. Hợp đồng, lao động, thuế, quy định ngành.
Công cụ số cơ bản. Bảng tính, mạng xã hội, công cụ quản lý đơn.
Kiến thức chuyên sâu của ngành. Hiểu sản phẩm hơn đối thủ.
Quản lý cảm xúc. Bình tĩnh khi khó khăn, không quyết định khi đang giận.
Tự nhìn lại. Học từ sai lầm của chính mình.
Học từ đâu
Từ người đi trước đang làm thật. Một người chủ đã chạy cửa hàng cùng ngành nhiều năm biết những điều không có trong sách. Hỏi một cách tôn trọng, chuẩn bị câu hỏi cụ thể, cảm ơn và báo lại kết quả khi áp dụng.
Từ sách. Một cuốn sách tốt là tinh hoa của nhiều năm kinh nghiệm của tác giả, giá chỉ bằng một bữa ăn. Đọc chậm, ghi chép, chọn một hai điều áp dụng ngay.
Từ khách hàng. Họ cho bạn biết sản phẩm thiếu gì, dịch vụ cần cải thiện gì, đối thủ đang làm gì tốt hơn. Lắng nghe kỹ là một cách học.
Từ nhân viên. Người làm trực tiếp thấy những điều chủ không thấy. Hỏi họ, nghe họ.
Từ sai lầm của chính mình. Sau mỗi quyết định sai, ngồi lại viết ra chuyện gì đã xảy ra, vì sao, lần sau làm gì khác. Đây là bài học đắt nhất nên đừng để nó trôi qua vô ích.
Sức khoẻ là vốn bị bỏ quên
Người làm chủ thường hy sinh sức khoẻ cho doanh nghiệp: ngủ ít, ăn vội, không vận động, căng thẳng liên tục. Vài năm đầu có thể chịu được, nhưng cái giá sẽ đến.
Một chủ doanh nghiệp ngã bệnh là cả doanh nghiệp chao đảo, nhất là doanh nghiệp nhỏ phụ thuộc vào một người. Giữ sức khoẻ là bảo vệ doanh nghiệp.
Ngủ đủ không phải xa xỉ. Người thiếu ngủ quyết định kém, dễ cáu gắt, dễ sai. Nhiều quyết định tồi được đưa ra lúc nửa đêm khi mệt mỏi.
Vận động đều đặn, dù chỉ đi bộ mỗi ngày. Ăn uống điều độ. Khám sức khoẻ định kỳ. Những việc đơn giản mà người bận rộn hay bỏ qua.
Chăm sóc cả tinh thần. Có thời gian cho gia đình, cho sở thích, cho nghỉ ngơi. Người kiệt sức không thể làm chủ tốt.
Dành thời gian để nghĩ
Chủ doanh nghiệp nhỏ thường bị cuốn vào việc hằng ngày đến mức không còn thời gian suy nghĩ về hướng đi. Làm việc trong doanh nghiệp mà không làm việc cho doanh nghiệp.
Hãy dành ra một khoảng thời gian cố định mỗi tuần, tách khỏi công việc thường ngày, để nghĩ: doanh nghiệp đang đi đúng hướng không, có gì cần thay đổi, cơ hội và rủi ro sắp tới là gì.
Viết ra suy nghĩ. Viết giúp suy nghĩ rõ ràng hơn, và tạo ra một ghi chép để nhìn lại sau này.
Mỗi năm, nhìn lại cả năm: điều gì làm tốt, điều gì làm sai, đã học được gì, năm tới muốn đạt gì. Một buổi như vậy có thể thay đổi hướng đi của cả năm.
Thời gian suy nghĩ thường bị coi là không làm gì. Thật ra đó là việc quan trọng nhất của người làm chủ, việc mà không ai làm thay được.
Bẫy khi đầu tư vào bản thân
Khoá học hứa giàu nhanh. Người bán khoá học giàu nhờ bán khoá học.
Học mà không làm. Kiến thức không áp dụng nhanh chóng bị quên.
Học quá nhiều thứ cùng lúc. Không đi sâu được thứ nào.
Học từ người chưa từng làm. Lý thuyết hay mà không đúng thực tế.
Chạy theo xu hướng. Học thứ đang nổi mà không cần cho việc của mình.
Mua khoá học đắt bằng tiền vay. Áp lực trả nợ cho kiến thức chưa chắc dùng được.
Tin chứng nhận hơn kết quả. Giấy chứng nhận không thay cho kỹ năng thật.
Học vì sợ bị bỏ lại. Học vì cần, không vì thấy người khác học.
Bỏ qua sức khoẻ để học. Thức khuya học rồi làm việc kém hơn.
Không đo kết quả. Học xong có làm tốt hơn không.
Cộng đồng toàn khoe thành công. Áp lực ảo, không có bài học thật.
Nghĩ rằng phải trả tiền mới học được. Nhiều bài học quý nhất là miễn phí.
Kế hoạch học đơn giản cho một năm
Chọn một hai kỹ năng chính. Kỹ năng đang là điểm nghẽn của doanh nghiệp.
Đặt mục tiêu cụ thể. Đọc được báo cáo lãi lỗ và giải thích cho người khác.
Chọn nguồn học. Vài cuốn sách, một hai người đi trước, một khoá ngắn nếu cần.
Đặt lịch học cố định. Vài giờ mỗi tuần, ghi vào lịch như cuộc hẹn.
Áp dụng ngay vào việc thật. Mỗi điều học được thử ngay trong tuần.
Ghi chép lại. Điều học được, kết quả áp dụng.
Chia sẻ với đội. Dạy lại người khác là cách học sâu nhất.
Tìm người cùng học. Có bạn đồng hành giúp giữ kỷ luật.
Đánh giá giữa năm. Có tiến bộ không, cần đổi gì.
Dành thời gian cho sức khoẻ. Trong cùng kế hoạch, không tách riêng.
Nhìn lại cuối năm. Đã đạt được gì, năm sau học gì tiếp.
Kiên nhẫn. Kỹ năng cộng dồn như tiền tiết kiệm.
Câu hỏi thường gặp
Vì sao người kinh doanh cần đầu tư vào bản thân?
Vì doanh nghiệp nhỏ hiếm khi lớn hơn người làm chủ. Kỹ năng, sức khoẻ và cách suy nghĩ đi theo bạn qua mọi việc và sinh lời lâu dài.
Nên học kỹ năng gì trước?
Đọc số liệu kinh doanh, bán hàng, giao tiếp và lắng nghe, đàm phán, quản lý thời gian, và kỹ năng đang là điểm nghẽn của doanh nghiệp bạn.
Học từ đâu hiệu quả nhất?
Từ người đi trước đang làm thật, từ sách, từ khách hàng và nhân viên, và từ chính sai lầm của mình nếu chịu nhìn lại.
Có nên mua khoá học làm giàu không?
Cẩn trọng với khoá học hứa giàu nhanh. Hãy chọn học từ người đã làm thật, học thứ cần cho việc của mình và áp dụng ngay.
Người bận rộn học thế nào?
Chọn một hai kỹ năng chính, đặt lịch học cố định vài giờ mỗi tuần, áp dụng ngay vào việc thật và nhìn lại tiến bộ định kỳ.